हरतालिका व्रत कथा, पूजा विधी आणि आरती सह .

हरतालिका
हरतालिक व्रतकथा

हरतालिका व्रत हे भाद्रपद शुक्ल तृतीया हस्त नक्षत्र या दिवशी येते.या दिवशी भगवान शिव आणि माता पार्वतीची पूजा केली जाते. हे व्रत फक्त कुमारिका मुली आणि सौभाग्यवती स्त्रिया करतात. हे व्रत पाळणाऱ्या स्त्रिया पार्वतीप्रमाणे सुखाने वैवाहिक जीवन उपभोगुन अंती स्वर्गास जातात. या दिवशी महिलांनी उपवास करून, संध्याकाळी स्नान करून शुद्ध वस्त्र परिधान करून पार्वती आणि शिवाच्या मातीच्या मूर्ती बनवून पूजा करावी. या दिवशी सकाळी, दुपार आणि संध्याकाळी घरी पूजा करावी. संध्याकाळी स्नान करून विशेष पूजा केल्याने उपवास सोडला जातो. सुवासिनीच्या सर्व वस्तू शृंगार पेटीत ठेवून ते पार्वती आणि शिवाला धोतर आणि अंगरखा अर्पण केले जाते. पूजेनंतर हे सुहाग साहित्य ब्रह्मणीला व धोतर,अंगरखा ब्राह्मणाला दिले जाते. आणि तेरा प्रकारचे गोड पदार्थ तयार कर आणि आपल्या सासू-सासऱ्यांना पैसे देऊन आशीर्वाद घ्या. अशा प्रकारे शिव-पार्वतीची पूजा केल्यानंतर कथा ऐकावी. हे व्रत पाळल्याने महिलांना सौभाग्य प्राप्त होते.

हे ही पहा : प्रभावी श्री दत्तकवच- ग्रहपीडा व बाधा निवारक. (ग्रहपीडा निवारक) JK Bhakti

हरतालिक व्रत कथा

असे म्हणतात की या व्रताच्या महात्म्याची कथा भगवान शिवाने पार्वतीला तिच्या मागील जन्माची आठवण करून देण्यासाठी अशा प्रकारे सांगितली होती –
शिव म्हणतात ,” हे गौरी! पर्वतराज हिमालयावर गंगेच्या तीरी लहानपणी तु खाली वाकून घोर तपश्चर्या केली होती. या कालावधीत, तू अन्न खाल्ले नाही आणि फक्त हवेचे सेवन केले. वाळलेली पाने खात तू हा कल घालवला . माघ महिन्याची थंडी असताना देखील तु त्या थंड पाण्यात प्रवेश करून तपश्चर्या केली. वैशाखच्या धगधगत्या उन्हात शरीर तापवले. श्रावणातील मुसळधार पावसात अन्न-पाणी न घेता मोकळ्या आकाशाखाली तू दिवस घालवले. तुझी ही खडतर तपश्चर्या पाहून तुझे वडील खूप दुःखी आणि नाराज झाले. मग एके दिवशी तुझी तपश्चर्या आणि पित्याची नाराजी पाहून तुझ्या घरी नारदमुनी आले.

तुझ्या वडिलांनी येण्याचे कारण विचारले असता नारदजी म्हणाले- ‘हे गिरिराजा, भगवान विष्णूंनी आपल्याकडे पाठवल्यानंतर मी येथे आलो आहे. तुझ्या मुलीच्या कठोर तपश्चर्येने प्रसन्न होऊन ते तिच्याशी विवाह करायचा म्हणतात, तेव्हा मला या संदर्भात तुमचे मत जाणून घ्यायचे आहे, नारदजींचे म्हणणे ऐकून पर्वतराज मोठ्या आनंदाने म्हणाले, महाराज. जर स्वतः विष्णुला माझ्या मुलीशी लग्न करायचे असेल तर चूक आहे. मला काय आक्षेप असू शकतो, प्रत्येक वडिलांची इच्छा असते की त्यांची मुलगी धनसंपन्न पतीच्या घरची लक्ष्मी व्हावी . नारदजी तुझ्या वडिलांची संमती मिळाल्यावर विष्णूजींकडे गेले आणि त्यांना विवाह ठरवल्याची बातमी सांगितली. पण जेव्हा तुला या लग्नाची माहिती मिळाली, तेव्हा तुझ्या दु:खाची सीमा राहिली नाही. तुला असा त्रास होत असल्याचे पाहून तुझ्या एका सखीने तुझ्या दु:खाचे कारण विचारले आणि तू सांगितलेस – मी मनोभावे भगवान शिवाला माझे पती म्हणून निवडले आहे, पण माझ्या वडिलांनी माझे लग्न विष्णूशी निश्चित केले आहे. मी एका विचित्र धर्मसंकटात आहे. आता माझ्याकडे माझा प्राण त्यागन्याशिवाय दुसरा पर्याय नाही.

तुझी सखी खूप हुशार होती . ती म्हणाली-या एवढ्याश्या गोष्टीसाठी प्राणत्याग करण्यासारखे काहीच कारण नाही. संकटाच्या वेळी धीर धरायलाच हवा. भारतीय स्त्रीच्या जीवनाचा खरा अर्थ म्हणजे तिच्या मनाने ज्यास पती म्हणून निवडले आहे आयुष्यभर त्याची सेवा करत राहणे. खरी श्रद्धा आणि सचोटीपुढे देवही असहाय्य आहेत. ” मी तुला घनदाट जंगलात घेऊन जाते, तिथे तु तपही करू शकशील आणि जिथे तुझे पिता सुद्धा तुला शोधू शकणार नाही. मला खात्री आहे की देव तुला नक्कीच मदत करेल.” तू तेच केलेस तुझ्या वडिलांना तुला घरात न सापडल्याने खूप काळजी आणि दुःख झाले. कारण ते विचार करू लागले, ‘मी माझ्या मुलीचे लग्न विष्णुसोबत ठरवले आहे. देवाने वरात दारी आणली आणि वधू घरी नाही असे त्यांना समजले तर फार मोठा अपमान होईल,” असा विचार करून ते तुझा चौफेर शोध घेऊ लागले. हस्त नक्षत्र होते त्या दिवशी तू वाळूचे शिवलिंग निर्माण केलेस.रात्रभर माझी स्तुती करीत गीत गाऊन जागरण केलेस.

तुझ्या कठोर तपश्चर्येच्या प्रभावाने माझे आसन हलू लागले आणि मी त्वरेने तुझ्याकडे पोहोचलो आणि तुला वरदान मागायला सांगितले. तुझ्या तपश्चर्येचे फळ म्हणून मला तुझ्यासमोर पाहताच तू म्हणालीस की, “मी तुम्हाला पती म्हणून निवडले आहे.माझ्या तपश्चर्येवर खरोखर प्रसन्न होऊन आपण इथे आला असाल, तर अर्धांगिनी म्हणून माझ्या स्वीकार करा.’ तुला ‘तथास्तु’असे म्हणत मी कैलास पर्वतावर परत आलो, सकाळ होताच तू तुझी पूजा केलेल्या सर्व वस्तू नदीत विसर्जित करत आपल्या सखीसह व्रत पूर्ण केलेस. त्याचवेळी गिरीराज तुम्हाला शोधत तेथे पोहोचले. तुझी दयनीय अवस्था पाहून त्यांना खूप वाईट वाटले. आणि तुझ्या या कठोर तपश्चर्येचे कारण त्यांनी विचारले. तेव्हा तू म्हणालीस- ‘बाबा, मी माझ्या आयुष्यातील अधिक काळ कठोर तपश्चर्येत घालवला आहे. माझ्या या तपस्याचा एकच उद्देश म्हणजे महादेवजींना पतीच्या रूपात मिळणे हा आहे.

आज माझी तपश्चर्येया फळाला आली आहे . तुम्ही माझे लग्न विष्णूशी करायचे ठरवले होते म्हणून मी माझ्या आरध्यांच्या शोधात घर सोडले. आता मी एकाच अटीवर तुमच्याबरोबर घरी येईन की तुम्ही माझा विवाह महादेवाशीच कराल . पर्वतराजांनी तुझी इच्छा मान्य केली,आणि तुला घरी आणले, आणि संपूर्ण विधी-विधानसह आपले लग्न लावून दिले. भाद्रपदाच्या शुक्ल तृतीयेला तू माझी पूजा करून जे व्रत पाळले होते, त्याचे फल म्हणून दोघांचे लग्न शक्य झाले. या व्रताचे महत्त्व असे आहे की, जी स्त्री पूर्ण भक्तिभावाने हे व्रत पाळते त्यांना मी इच्छित फळ देतो. या व्रताला ‘हरतालिका’ म्हणतात कारण पार्वतीच्या मैत्रिणीने तिला तिच्या वडिलांकडून आणि राज्यातून वनात नेले होते. ‘हरत’ म्हणजे अपहरण आणि ‘आलिका’ म्हणजे मैत्रीण. भगवान शिवाने पार्वतीला सांगितले की जी स्त्री हे व्रत पूर्ण भक्तिभावाने पाळेल तिला तुझ्यासारखे अचल सौभाग्य मिळेल.

हरतालिकेची आरती

जय देवी हरितालिके। सखी पार्वती अंबिके ॥ आरती ओवाळीते । ज्ञानदीप कळिके ॥ धृ ॥

हर अर्धांगी वससी । जासी यज्ञा माहेरासी ॥ तेथे अपमान पावसी । यज्ञकुंडी गुप्त होसी ॥ जय… १ ॥

रिघसी हिमाद्रिच्या पोटी । कन्या होसी तूं गोमटी ॥ उग्र तपश्चर्या मोठी। आचरसी उठाउठी ॥ जय…॥ २ ॥

तपपंचाग्निसाधने । धुम्रपाने अघोवदने । केली बहु उपोषणे ॥ शुंभ भ्रताराकारणें ॥जय… ॥ ३ ॥

लीला दाखविसी दृष्टी । हे व्रत करिसी लोकांसाठी ॥ पुन्हा वरिसी धूर्जटी । मज रक्षावे संकटी ॥ जय… ॥ ४ ॥

काय वर्णू तव गुण । अल्पमती नारायण ॥ माते दाखवी चरण । चुकवावे जन्म मरण ॥ जय देवी…॥ ५ ॥

हे ही पहा : प्रभावी श्री दत्तकवच- ग्रहपीडा व बाधा निवारक. (ग्रहपीडा निवारक) JK Bhakti

Share On:

Leave a Comment