श्री गुरुचरित्र अध्याय -१ ला (मराठी कथासार)

या अध्यायात आपण पाहणार आहोत मंगलाचरण, व शिष्याच्या मनातील गुरुभेटीची तळमळ.

श्रीगणेशाय नमः || हे गजानना तुला नमस्कार असो . तू विश्वाचा प्रतिपालक आहेस . जे तुझी भक्ती करतात त्यांच्या कार्यात विघ्ने येत नाहीत . तू चौदा विद्या व चौसष्ट कलांचा स्वामी आहेस . तुझे माहात्म्य खूप थोर आहे म्हणूनच सुरबर , मुनिजन व भक्तगण कार्यारंभी तुझेच पूजन करतात . हे गौरीसुता ! गुरुचरित्र लिहावे असे माझ्या मनात आहे . तू बुद्धिदाता आहेस , म्हणून तुला वंदन करून मी अशी प्रार्थना करतो की हे ग्रंथकार्य तू निजकृपेने पूर्णत्वास ने मला आशीर्वाद दे , स्फूर्ती दे .

आई सरस्वती ! मी तुला नमस्कार करतो . श्रीनृसिंहसरस्वती हे माझे गुरू . त्यांच्या नावात तुझे नाव असल्यामुळे तू मला अत्यंत प्रिय आहेस . तू माझ्यावर प्रसन्न हो या ग्रंथकार्यासाठी मला मदत कर .

सृष्टी उत्पन्न करणारा ब्रह्मदेव , विश्वपालक श्रीविष्णू आणि संहाराने सृष्टीचे नियमन करणारा शंकर या त्रिवर्गास नमस्कार सर्व देवांना नमस्कार , सिद्ध , गंधर्व , ऋषी , व्यासादी श्रेष्ठ मुनी , वाल्मीकी आदी कवीश्वर या सर्वांना नमस्कार . तुम्ही माझ्यावर कृपादृष्टी ठेवून हे ग्रंथकार्य पूर्णत्वास न्या अशी विनम्र प्रार्थना करतो .

मातापित्यांस नमस्कार , आपस्तंभ शाखेचे, कौंडिण्य गोत्रात जन्मलेले सायंदेव हे आमचे मूळ पुरुष ( खापर पणजोबा ) . साखरे हे त्यांचे आडनाव . त्यांचे पुत्र नागनाथ , त्यांचे पुत्र देवराय व त्यांचे पुत्र गंगाधर हे माझे वडील . आश्वलायन शाखेचे , काश्यप गोत्राचे चौंडेश्वरी यांची कन्या चंपा ही माझी आई . माझ्या वडिलांच्या नावापुढे सरस्वती हे नाव लावून मी मोठ्या आदराने ” सरस्वती गंगाधर ” असे नाम धारण केले आहे .

आमच्या कुळावर पूर्वीपासून श्रीगुरूंची कृपा आहे . त्यांनीच मला श्रीगुरुचरित्र लिहिण्याची आज्ञा केली आहे . श्रीगुरूंच्या आशीर्वादाने हा ग्रंथ पूर्ण होईल अशी माझी श्रद्धा आहे . श्रीगुरू नृसिंहसरस्वती म्हणजे दत्तात्रेयांचा अवतार . ज्यांना आपले नित्य प्रेमाने श्रवण , पठण केले जाईल त्यांच्या घरी लक्ष्मी वास करील , त्यांची मनोरथे पूर्ण होतील , इष्टकार्यसिद्धी होईल. तेथे सुख , समाधान नांदेल , दुःख , संकटे , चिंता , पीडा आपल्या पुत्रपौत्रांचे कल्याण व्हावे असे वाटते त्यांना हे गुरुचरित्र फलदायी होईल . ज्यांच्या घरी हे गुरुचरित्र व व्याधी ह्यांचे निवारण होईल . श्रीगुरूंच्या वास्तव्याने पावन झालेल्या श्रीक्षेत्र गाणगापुरास जाऊन श्रीगुरूंची आराधना केल्याने इष्ट फलप्राप्ती त्वरित होते .

गुरूने दिलेल्या नाममंत्राचा जप करणारा एक साधक ( नामधारक ) अन्य ग्रामी राहत असे. एके दिवशी त्याच्या मनात श्रीगुरूंच्या दर्शनाची तीव्र इच्छा निर्माण झाली . तो गाणगापूरकडे वाटचाल करू लागला . तो श्रीगुरूंना करुण बचनांनी एकसारखा आळवीत होता- “ गुरुदेव , मी आपला दास आहे . आपण माझी तळमळ जाणता . ज्यांच्या स्मरणाने समस्त दैन्यांचे निरसन होते त्या तुम्ही मला आज दर्शन दिले नाही तर तुमच्या माहात्म्याला कमीपणा येईल . तुमच्या भेटीसाठी मी अत्यंत व्याकूळ झालो असताना तुम्ही माझ्यावर कृपा केली नाही तर मी कोठे जाऊ ? वेद म्हणतात गुरू हेच त्रैमूर्ती आहेत . भक्तांसाठी कृपासिंधूच आहेत . कलियुगात ते ‘ नृसिंहसरस्वती ‘ या नावाने विख्यात होतील ; अगम्य लीला दाखवून लोकांचा उद्धार करतील .

हे गुरो ! त्या वेदवचनांना तू माझ्याबाबतीत खरे करून दाखव . तुझ्या ठायी तिन्ही देवांचे गुण एकवटले आहेत . तू परम दयाळू आहेस , म्हणून माझी तुला अशी विनंती आहे की मला भावभक्ती माहीत नाही , माझे चित्तही स्थिर राहत नाही . तरीही मला बेगाने पाव , माझ्यासाठी माता , पिता, आत , बंधू , स्वकीय सर्व काही तूच आहेस . हे गुरुदेवा ! तू माझे कष्ट व माझे दैन्य हरण कर . तू सर्वज्ञ आहेस , मग माझ्या मनीचे दुःख तुला कळत नाही ? घेतल्याशिवाय द्यायचे नाही अशी तुझी रीत असेल तर मी तुला काय देऊ ते तरी सांग , काहीतरी घेऊन मग देणे हा तर व्यवहार झाला . त्यात तुझे काय औदार्य ?

हे नरहरी ! माझ्यावर कृपा करणे तुला सहज शक्य असताना मला एवढा आटापिटा का करायला लावतोस ? मी बालक तुझा सेवक आहे, त्याच्याबाबतीत एवढी कठोरता धरणे तुला शोभत नाही . तू माझ्यावर रागावला आहेस का ? माझ्यावर कृपा करण्यासाठी एवढा विलंब का ? ”

तेव्हा नामधारकाच्या हृदयातील तळमेळ जाणून गायीने वत्सासाठी धावावे तसे गुरुनाथ शिष्यासाठी घावले . त्यांच्या दर्शनाने शिष्याची तळमळ एकदम शांत झाली . त्याने गुरुचरणांवर मस्तक ठेवून त्यांना वंदन केले . श्रीगुरूंच्या भेटीने त्याला खूपच हर्ष झाला होता . त्याच्या हृदयात श्रीगुरूंची मूर्ती स्थिरावली होती ।

अध्याय पहिला समाप्त होत आहे.

Share On:

Leave a Comment